OECD’nin son yayınladığı Kripto Varlıklarda Şeffaflık raporu*, vergi amaçlı otomatik bilgi alışverişini kripto varlıklar için genişleten ve kısa süre önce kabul edilen OECD/G20 Kripto Varlık Raporlama Çerçevesinin uygulanmasına yönelik çalışmalar hakkında bir güncelleme sunmaktadır.
G20, Şeffaflık ve Vergi Amaçlı Bilgi Değişimi Küresel Forumu'ndan (Küresel Forum) çerçevenin yaygın bir şekilde uygulanmasını sağlamak için ülkelerden taahhüt ve izleme süreçlerini geliştirmesini istemiş ve Küresel Forum, çalışmalarının ilerleyişi hakkında G20 ülkelerini bilgilendirmek üzere bu raporu hazırlamıştır. Raporda, 58 Küresel Forum üyesi ülke 2027 yılında çerçevenin uygulanmasına başlama niyetlerini açıklamıştır.
Raporun arka planı
Kripto varlık pazarının hızla büyümesi sonucunda, bu büyüme beraberinde yeni ekonomik fırsatlar ve iş yapma biçimlerinin doğmasına neden olmuş ancak aynı zamanda vergi mükelleflerinin (bireyler ve kuruluşlar) gelirlerini ve servetlerini, vergi makamları ve diğer düzenleyici kurumlardan gizleme olanağı da yaratmıştır. Bunun temel nedeni, kripto varlıkların artan kullanımının, geleneksel finans kurumları ve finansal ürünlerin dışında kalmasıdır. Kripto varlıklar, tipik olarak vergisel raporlamaya tabi değildir ve bunun yarattığı sakıncalar çerçevenin hazırlanması için temel hareket noktası olmuştur.
Mevcut vergisel amaçlı otomatik bilgi değişimi çerçeveleri tarafından kapsanmayan varlıkların ve/veya araçıların kullanımı, son yıllarda ortak raporlama standardının yaygın uygulanmasıyla elde edilen faydaları tehlikeye sokmaktadır. Örneğin, 2023'te 108 ülke, yaklaşık 135 milyon finansal hesapla ilgili ve yaklaşık 12 trilyon avro değerindeki finansal varlıkları kapsayan ortak raporlama standardı kapsamında bilgi alışverişinde bulunmuş ve gelişmekte olan ülkeler değişime tabi bilginin yaklaşık üçte birine erişmiştir.
Raporun temel içeriği
Rapor, (i) G20 de dahil olmak üzere vergi şeffaflığı perspektifinden riskleri ele almak için talep edilen aksiyonları, (ii) Kripto Varlık Raporlama Çerçevesinin gelişimini ele alıyor ve (iii) Çerçevenin yaygın bir şekilde uygulanmasını sağlamak için Küresel Forum'un çalışmalarını özetliyor.
Bilgi değişiminin etkili bir şekilde işlemesi ve paylaşılan bilgilerin doğruluğu ve vergi uyumluluğunu sağlamak açısından bilgilerin titiz ve standartlaştırılmış bir şekilde elde edilmesi gerekir. Bu nedenle çerçeve, raporlanması gereken bilgileri belirlemek için uyulması gereken ayrıntılı koşulları içermektedir.
Çerçeve bilgilerinin uluslararası değişimi, otomatik bilgi değişimini sağlayan ve bilgilerin gizli tutulacağını garanti eden bir hukuki temel gerektirmektedir. Bu, halihazırda 147 imzacısı bulunan Vergi Konularında Karşılıklı İdari Yardım Sözleşmesi ve Kripto Varlık Çok Taraflı Yetkili Otorite Anlaşması ile sağlanabileceği gibi ikili düzenlemeler içeren diğer değişim anlaşmalarıyla da sağlanabilir.
Raporlamanın faydası
Devletler, otomatik bilgi değişiminin kripto varlık sektörüne genişlemesiyle vergi şeffaflığı ve vergisel amaçlı bilgi alışverişinde yeni bir dönemin eşiğinde. Bu durum hem gelişmekte olan hem de gelişmiş ülkelerdeki vergi makamlarına önemli faydalar sağlama potansiyeline sahiptir. Bu sayede, vergi mükelleflerinin kripto varlıklarını ve ilgili gelirlerini yerel vergi yasalarının gerektirdiği şekilde düzgün bir şekilde beyan etmeleri sağlanacak, vergi gelirleri güvence altına alınarak eşitsizlikle mücadele edilebilecektir.
* OECD (2024), Bringing Tax Transparency to Crypto-Assets – An Update: Global Forum Report to G20 Finance Ministers and Central Bank Governors, OECD Publishing, Paris.
Dünya | Doç. Dr. Ayhan Selçuk ÖZGENÇ